Cızmaqara
Kleopatra""
"Kleopatra"nın sehirli gözlərindən,
Başlandı tarix…!
Hələ də da davam edir;
Bir cüt mavi gözdə…
Mən yenə də,
"Don Kişut" kimi,
Tarixi azıram!…
«كلئوپاترا»
«كلئوپاترا»نین سئحیرلی گؤزلریندن،
باشلاندی تاریخ…!
هله ده داوام ائدیر؛
بیر جوت ماوی گؤزده…
من یئنه ده،
دون كیشوت كیمی،
تاریخی آزیرام!…
احمد اوبالینین آناسی حیاتینی دهییشدی…
بنؤوشه بیبی…
ندنسه قالین گؤزلویونون آرخاسیندا گیزلنن معنالی گؤزلریندن
هیجران و حسرت دولو دالغالارین ایضطیرابینی گؤرنده
من ده دوشونوردوم درینلییینده اولان حسرته…
بو گون حیاتینی دییشدین و بو ایضطیرابلارا سون قویدون…
ننه! ننه! های ننه!
گؤزلری مرجان ننه!
گل اوتوروم دیزینده،
سنه دئییم جان ننه!
ننهم منه ناغیلدیر!،
من ناغیل سیز یاتمارام.
اونوتمارام ننهمی،
هئچ واخت اونو آتمارام.
ننه! ننه! های ننه!
سسلهییرهم هئی سنی…!
من ناغیل سیز قالمیشام
چاغیر های ننه! منی…!
Əhməd Obalının Anası həyatını dəyişdi…
Bənövşə bibi…
Nədənsə qalın gözlüyünün arxasında gizlənən
mənalı gözlərindən hicran və həsrət dolu dalğaların iztirabını görəndə
mən də düşünürdüm dərinliyində olan həsrətə…
Bu gün həyatını dəyişdin və bu iztirablara son qoydun…
Ama heç vaxt o dalğalı və mehriban gözlərini unutmaq olmaz…
Nənəm mənə nağıldır
Nənə! Nənə! Hay nənə!
Gözləri mərcan nənə!
Gəl oturum dizində,
Sənə deyim can nənə!
Nənəm mənə nağıldır
Mən nağılsız yatmaram
Unutmaram nənəmi,
Heç vaxt onu atmaram
Nənə! Nənə! Hay nənə!
Səsləyirəm hey səni…!
Mən nağılsız qalmışam,
Çağır hay nənə! Məni…!
Qırmızı,
Sarı,
Yaşıl Çıraqlar…
Şəhər gözlərimə yağır
bu gecə
İki fincan dolu,
mavı işıq…!
İçsəm dalğalanacam
İçməsəm dağılacam
Qırmızı,
Sarı,
Yaşıl Çıraqlar altında,
İçırəm
Dalğalanıram
Dağılıram…!
ایکی فینجان دولو، ماوی ایشیق…!
قیرمیزی،
ساری،
یاشیل چیراقلار…
شهر،
گؤزلریمه یاغیر بو گئجه…
ایکی فینجان دولو،
ماوی ایشیق…!
ایچسم دالغالاناجام
ایچمهسم داغیلاجام
قیرمیزی،
ساری،
یاشیل چیراقلار آلتیندا،
ایچیرم…
دالغالانیرام…
داغیلیرام…!
İşçi(fəhlə) günü qutlu olsun
Komonism, proltaryanın(fəhlənin) özgürlük bilimi sayılır.
Dünyanı azad etmək, proltaryanın tarixi borcudur.
Dünya fəhlələr günü 1886-cı il may ayının birinci günü, amerikada şikago fəhlələrinin üsyani yadigarıdır.
Bu ideanı birinci dəfə olaraq "Roza lokzamborg" fəhlələr üçün imumi tə"til və 8 saat iş müddətini istəyi bərabərində vermişdir. Onlar bu gündə 8 saat iş müddətini tələb etmişdilər. 1889(ənternasyonalisti fəhlələr qurultayı baş verdi) tarixinə qədər polic və hezb qüvvəsinə məruz qalaraq qanlı aksiya keçirmişdilər. 1890-ci ilində Avrupa fəhlələri qüdrətlənmiş və şikago qiyamından örnək alaraq mayın birinci gününü etisab günü seçmişdilər.
ايشچي(فهله) گونو قوتلو اولسون
دونياني آزاد ائتمک، پرولتاريانين تاريخي بورجودور.
دونيا فهلهلر گونو 1886- جي ايل ماي آيينين بيرينجي گونو، آمئريکادا شيکاگو فهلهلرينين عوصياني ياديگاريدير.
بو ايدئاني بيرينجي دفعه اولاراق «روزا لوکزامبورگ» فهلهلر اوچون عمومي تعطيل و 8 ساعات ايش مودتيني ايستهیي برابرينده وئرميشدير. اونلار بو گونده 8 ساعات ايش مودتيني طلب ائتميشديلر. 1889(انترناسیونالیستي فهلهلر قورولتايي باش وئردي) تاريخينه قدر پوليس و حزب قووهسينه معروض قالاراق قانلي آکسييا کئچيرميشديلر.
1890- جي ايلينده آوروپا فهلهلري قودرتلنميش و شيکاگو قيياميندان اؤرنک آلاراق مايين بيرينجي گونونو اعتيصاب گونو سئچميشديلر.
Ağ divar, qara divar
Papağını başına qoydu, qaşa qabağını sallayıb bir az fikirləşəndən sonra dedi:
- həəə…! Bu gün nə isə yazmalıyam!
Yazdı, qaraladı…! Yazıq kağız, qaralandı dilə gəldi:
- əşi bəsdı də! Bu qədər də yazmaq olar?! Axı bizim günahımız nə?
! Haçanacaq o paxmaların corunu çəkəceyik?!
Başı papaqlı qələm göz altı baxıb kinayə ilə dedi:
- sus! Ağ sifətli sarsaq! Məni çaşdırma, görmürsən yazmağa məşğulam. Bunuda anlamalısan kı, mən yazmasam səni bir qırana da almazlar.
Kağız, qələmin sözündən ğəzəbləndi, dedi:
- başına papaq qoyub özünü tutma, sən də bir töhfə deyilsən… tüpürməkdən başqa bir şey bilirsənmi…?! Ürəyin bulananda mənim üstümüə qusursan. Yazıqlar olsun sənə, mən olmasam de görüm ay başı batmış hara yazacaqsan?!
- baş qulağımı aparma! Sən olmasan da, qorxma bir yer tapılar yazam!
- hə yaz görək hara yazacaqsan…?!
- nə çox yer! Maşallah o qədər ağ divar varkı…!
Qələm özünü sındırmadı, kağıza yazmasa da ağ divarları yazmağa başladı. Kağızlar ağ-appaq qaldı. Şəhərin bütün ağ divarları qaralandı. Boldezerlər dözə bilməyib bütün şəhərin divarlarını üçürtdular. Şəhər xarabalığa çevrildi.
آغ دیوار، قارا دیوار
پاپاغینی باشینا قویدو، قاشا قاباغینی ساللاییب بیر آز فیکیرلشندن سونرا دئدی:
- ههـهـه…! بو گون نه ایسه یازمالییام!
یازدی، قارالادی…! یازیق کاغیذ، قارالاندی دیله گلدی:
- اشی بسدی ده! بو قدر ده یازماق اولار؟! آخی بیزیم گوناهیمیز نه؟! هاچاناجاق او پاخمالارین جورونو چکهجئییک؟!
باشی پاپاقلی قلم گؤز آلتی باخیب کینایه ایله دئدی:
- سوس! آغ صیفتلی سارساق! منی چاشدیرما، گؤرمورسن یازماغا مشغولام. بونو دا آنلامالیسان کی، من یازماسام سنی بیر قیرانا دا آلمازلار.
کاغیذ، قلمین سؤزوندن غضبلندی، دئدی:
- باشینا پاپاق قویوب اؤزونو توتما، سن ده بیر تؤهفه دئییلسن… توپورمکدن باشقا بیر شئی بیلیرسنمی…؟! اورهیین بولاناندا منیم اوستومه قوسورسان. یازیقلار اولسون سنه، من اولماسام دئ گؤروم آی باشی باتمیش هارا یازاجاقسان؟!
- باش قولاغیمی آپارما! سن اولماسان دا، قورخما بیر یئر تاپیلار یازام!
- هه یاز گؤرک هارا یازاجاقسان…؟!
- نه چوخ یئر! ماشاللاه او قدر آغ دیوار وارکی…!
قلم اؤزونو سیندیرمادی، کاغیذا یازماسا دا آغ دیوارلاری یازماغا باشلادی. کاغیذلار آغ-آپپاق قالدی. شهرین بوتون آغ دیوارلاری قارالاندی. بولدئزئرلر دؤزه بیلمهییب بوتون شهرین دیوارلارینی اوچورتدولار. شهر خارابالیغا چئوریلدی.
Ərk xəyanət qusur
Dəmirlər gəmirir
Təbrizin palçıqlı anlarını
Ərk xəyanət qusur
Ögüyürəm
Dəmir qusuram
Dinamet olmaq istəyirəm
Kibritinizi
əsirgəməyin məndən
alışdırın məni
bütün varlığımı gəmirən dəmirləri
partlatmaq istəyirəm
kibritinizi əsirgəməyin məndən…
ارک خیانت قوسور
دمیرلر گمیریر
تبریزین پالچیقلی آنلارینی
ارک خیانت قوسور
اؤگویورم
دمیر قوسورام
دینامئت اولماق ایستهییرم
کیبریتینیزی
اسیرگهمهیین مندن
آلیشدیرین منی
بوتون وارلیغیمی گمیرن دمیرلری
پارتلاتماق ایستهییرم
کیبریتینیزی اسیرگهمهیین مندن…
Qarğa dili
- Sus! Dinmə! Danışma! Lal ol!
- nə üçün?!
- divarı görmürsən?!
- kor deyiləm, görürəm. Məyər nə olub?
- nə olacaq! Divarda sıçan var.
- Sıçan! Ha! Ha! Ha!
- hi! Hi hi! Hə sıçan.
- Sıçandan qorxursan?! Ha! Ha! Ha!
- nəyə gülürsən? Sənin yerinə olsaydım dilimə yiyələnərdim.
- məyər mənim dilim yiyəsizdir?!
- dilinə nə gəlir danışırsan.
- yaxşı! Bəsdi sən allah! De görək nə olub?!
- Divarlarda sıçan var.
- sıçan?!
- hə sıçan!
- sən sıçandan qorxma, mənim bir boz pişiyim var, sıçanların hamısına qənimdir.
- bəxtəvər! Sən hardasan?! Bu sıçanlar o qədər zırpidilar, pişik – mişik anmazlar, elə o anda tutub yeyərlər.
- yox əşi?! Beləsini heç görməmişdim. Deyirəm axı niyə pişiklərin sayı azalıb! Sən demə divarlarda pişikdən yekə sıçan var imış. İndi başımıza haranın daşın salmalıyıq?!
- onları çaşdırmalıyıq.
- nə təhər?!
- qulağını yaxınlaşdır, deyim. Gəl, biz bir – birimizlə qarğa dili danışaq.
قارغا دیلی
- سوس! دینمه! دانیشما! لال اول!
- نه اوچون؟!
- دیواری گؤرمورسن؟!
- کور دئییلم، گؤرورم. مهیر نه اولوب؟
- نه اولاجاق! دیواردا سیچان وار.
- سیچان! ها! ها! ها!
- هی! هی هی! هه سیچان.
- سیچاندان قورخورسان؟! ها! ها! ها!
- نه یه گولورسن؟ سنین یئرینه اولسایدیم دیلیمه یییهلنردیم.
- مهیر منیم دیلیم یییهسیزدیر؟!
- دیلینه نه گلیر دانیشیرسان.
- یاخشی! بسدی سن آللاه! دئ گؤرک نه اولوب؟!
- دیوارلاردا سیچان وار.
- سیچان؟!
- هه سیچان!
- سن سیچاندان قورخما، منیم بیر بوز پیشیییم وار، سیچانلارین هامیسینا قنیمدیر.
- بختهور! سن هارداسان؟! بو سیچانلار او قدر زیرپیدیلار، پیشیک - میشیک قانمازلار، ائله او آندا توتوب یئیرلر.
- یوخ اشی؟! بئله سینی هئچ گؤرمه میشدیم. دئییرم آخی نییه پیشیکلرین سایی آزالیب! سن دئمه دیوارلاردا پیشیکدن یئکه سیچان وار ایمیش. ایندی باشیمیزا هارانین داشین سالمالیییق؟!
- اونلاری چاشدیرمالیییق.
- نه تهر؟!
- قولاغینی یاخینلاشدیر دئییم. گل، بیز بیر - بیریمیزله قارغا دیلی دانیشاق.
Mən özümü qaçıram
Sən ğürbətdə ayrılıqdan,
Mən vətəndə ilgilərdən sarsılıram.
Sən saçından,
süd yolunda yolunursan.
Mən gözümdən,
Süd yolunda bölünürəm.
Sən yolların sonsuzluğun axtarırsan,
Mən yolların sonsuzluğuna tökülürəm.
Sən işıqlar yurdunda,
Qaranlığa bürünürsən.
Mən qaranlıq yurdunda,
Qaranlığa bələnərkən, sürünürəm.
Sən özünü qaçırdıbsan,
Mən özümü qaçıram.
Sən ğürbətdə ölməkdən sinsiyirsən.
Mən vətəndə ölməkdən sevinirəm.
Sən ğürbətdə yaşayarkən,
Ölürsən vətənini.
Mən vətəndə ölərkən,
Yaşayıram vətənimi.
من اؤزومو قاچیرام
سن غوربتده آیریلیقدان،
من وطنده ایلگیلردن سارسیلیرام.
سن ساچیندان،
سود یولوندا یولونورسان.
من گؤزومدن،
سود یولوندا بؤلونورم.
سن یوللارین سونسوزلوغون آختاریرسان،
من یوللارین سونسوزلوغونا تؤکولورم.
سن ایشیقلار یوردوندا،
قارانلیغا بورونورسن.
من قارانلیق یوردوندا،
قارانلیغا بلنرکن، سورونورم.
سن اؤزونو قاچیردیبسان،
من اؤزومو قاچیرام.
سن غوربتده اؤلمکدن سینسیییرسن.
من وطنده اؤلمکدن سئوینیرم.
سن غوربتده یاشایارکن،
اؤلورسن وطنینی.
من وطنده اؤلرکن،
یاشاییرام وطنیمی.
سیزین قادازی آلان صمد سرداری نیا
دونیاسینی دییشدی .
آذربایجان باشین ساغ اولسون.
Elinin dərdinə ğəminə ürəkdən yananlar
sizin qadazı alan SƏMƏD SƏRDARNİYA
dünyasını dəyişdi.
Azərbaycan başın sağ olsun.
-&- Dadaism -&-
Birinci dünya savaşında, Suisin Zurix şəhərində yaranan, Dad ilə Dadaismi, mədəni, ədəbi və sənətçiliyə bağlı olan 1916 – cı ildən başlayaraq 1920 – ci ildə lap yüksək zirvəyə yetişən bir Axım 
hesablamaq olar.
Ümidsizlik, iztirab, terorçuluq və birinci dünya savaşının səmərəsindən, dadaism yaranmağa başladı.
Dadaism, sarsılmış və heç nəyə ümidləri olmayan insanların şərh halı da hesablamaq olardı.
Bu üsyankar məktəbə bağlı olanların əsas qəsdi toplum, sənət və mənəviyyətə qarşı çıxmağı idı. Onlar bəşəriyyəti məntiq, ağıl və dilə olan bağlılıqlarından tam azad etmək niyyətində olmaqla hər nəyi inkar edirdilər.
Bu məktəbin şairləri, qəzetlərdən kəlmələri cırıb bir – birinin yanına düzməklə şer yaratmaq zorundaydılar. Kəlmələrin azad olmağına düşünürdülər.
1916 – cı ildə avrupada yaranan dada zurix şəhərində bir neçə yazıçı və sənətkar əlilə quruldu. Fransızlı Jan Arp və Rumaniyalı olan Trisan Tesaranı bu məktəbin əsas qurucularından adlandırmaq olar.
Önəmli olan daha bir söz, dadaismdən döğulan surealismin yaranmasıdır. Dadaismlər hər nəyi inkar etsələr də yeni məktəblərin yaranmasında əsas təsirlər qoyublar.
Dad birinci dünya savaşının son çağlarında, almanyada da inkişaf taparkən, militarism və nasyonalismə qarşı çıxdı. Zurx şəhəri ilə bərabər Niyoyork şəhəri də, dadaism məktəbinin hərəkatına çevrildi.
Bu məktəbə üz gətirən şairlərdən, Berton, Pikabiya, Tristan Tesa, Aragon, Əlvar, Apoline, Məx Jakop və Soyo kimiləri ad aparmaq olar.
